علل پیدایش اختلالات رفتاری متنوع اند؛ عوامل ارثی، ذهنی و اجتماعی، ضایعات مغزی، محرومیت های عاطفی و استرس ها هریک به تنهایی و یا با یکدیگر می توانند سبب بروز رفتارهای غیرعادی شوند که اکثراًبه آسانی قابل شناسایی و درمان هستند. همانطور که قبلاً گفته شد اختلالات رفتاری در کودکان انواع مختلفی دارد که یکی از شایع ترین آنها اختلال بیش فعالی/نقص توجه می باشد.

نشاته های بیش فعالی بر پایه DSM-IV عبارتند از:

1)نقص توجه:

شش مورد یا بیشتر نشانه بی توجه ای برای مدت حداقل 6 ماه باید حضور داشته باشد، یا ناسازگاری موجود با سطح رشد فرد متناسب نباشد

  • اغلب از عهده توجه دقیق به جزئیات برنیامده، یابابی دقتی در کارهای مدرسه، یا سایر فعالیت ها اشتباه می کند.
  • اغلب در انجام وظایف یا فعالیت های بازی مشکل دارد.
  • اغلب به نظر نمی رسد که به گونه مستقیم به گفتگو گوش می دهد.
  • اغلب دستور عمل ها را دنبال نمی کند و از عهده تمام کردن تکالیف مدرسه یا سایر انواع کارها برنمی آید.
  • اغلب از انجام کارهایی که نیاز به تلاش ذهنی مستمر دارد اجتناب می کند.
  • اغلب اشیای لازم برای انجام تکالیف را گم می کند.
  • اغلب با محرکهای فرعی، حواس او به سادگی پرت می شود.
  • اغلب در فعالیت های روزانه فراموشکار است.

2) بیش فعالی و تکانشگری:

  • دست و پاهایش را مرتباَ حرکت می دهدو در صندلی پیچ و تاب می خورد.
  • اغلب صندلی اش در موقعیتی که انتظار می رود در صندلی بماند ترک می کند.
  • اغلب می دود  جاهای مختلف بالا می رود.
  • اغلب نا آرام وقدرت حرکتی زیادی دارد.
  • اغلب در شرکت فعاایت های ویا بازی های آرام مشکل دارد.
  • زیاد صحبت می کند.

3) تکانشگری:

  • اغلب بیش از آنکه سئوال کامل شود پاسخ می دهد.
  • اغلب با منتظر ماندن مشکل دارد.
  • اغلب وسط حرف دیگران می پرد و حرف دیگران را قطع می کند (انجمن روان پزشکی امریکا، 1999، ترجمه نایینیان، مداحی، الهیاری، بیابانگرد، 1379).

طبقه بندی اختلال نقص توجه/بیش فعالی:

نوع برجسته نقص توجه:زمانی ایجاد می شود که معیار های نقص توجه به مدت 6ماه وجود داشته ومعیارهای نوع بیش فعالی وتکانشگری برای این مدت وجود نداشته باشد، این نوع از مراجعین کودکانی هستند که دچار بی توجه ای اولیه هستند. نوع برجسته بیش فعالی وتکانشگری:زمانی ایجاد می شود که معیارهای بیش فعالی وتکانشگری برای مدت 6 ماه وجودداشته باشد، ولی معیار های نوع نقص توجه در این مدت وجود نداشته باشد این نوع از کودکان رفتارهای بیش فعالی وتکانشی را از خود بروز می دهند. نوع ترکیبی:اگردو معیار بی توجهی وبیش فعالی وتکانشگری را برای مدت 6 ماه وجود داشته باشد این نوع از مراجعین نوع ترکیبی اختلال را دارا می باشند (جانسدتیر، بوما، شردر، 2005، ترجمه سجادی، 1392).

 

اختلال بیش فعالی /نقص توجه

بیش فعالی به معنای پر تحرکی وجنب و جوش زیاد است که در کودکان به درجات مختلف مشاهده می شود و تا زمانی که در عملکرد تحصیلی، فردی و اجتماعی کودک خللی ایجاد نکند، اختلال به شمار نمی آید. منظور از اختلال نقص توجه/بیش فعالی، اختلال پایدار عدم توجه و تمرکز، بیش فعالی ورفتارهای تکانشی است، که در کودکان مبتلا شدیدتر از دیگرکودکان است و نشانه های آن قبل از 7 سالگی ظاهر می شود و در مدرسه و خانه باعث اختلال در عملکرد فرد می شود. گاهی به اشتباه کودک بازیگوش را کودک بیش فعال فرض می کنند، تفاوت کودکان بیش فعال باکودکان صرفاَ بازیگوش در این است که در این کودکان در هیچ فعالیتی بیش از دو سه دقیقه دوام نمی آورند و در نتیجه یادگیری آنها پایین است در حالی که کودک صرفاّ بازیگوش سرشت پرتحرکی دارد و اختلالی در زمینه عملکردی ندارد و حتی خیلی اجتماعی است و با همسالان خود ارتباط خوبی دارد (آشتیانی، 1387).

 

-Jonsdotir، Bouma، Scherder